नवराज सुब्बा नेपाली साहित्यमा कवि र निबन्धकारका रूपमा परिचित नाम हो । “जीवन मेरो शब्दकोशमा” (कवितासङ्ग्रह- २०६३) र मनको मझेरी (निबन्धसङ्ग्रह- २०६४) प्रकाशन गरेर साहित्यिक जगतमा पृथक पहिचान र प्रभाव देखाउन सफल नवराज सुब्बाले “बीच बाटोमा ब्यूँझेर” (कवितासङ्ग्रह- २०६५) पाठकसमक्ष पस्केका छन् ।
Read Moreविराटनगरमा केही समयदेखि साहित्यिक क्रियाशीलता बढेर गएको छ । गएको असार महिनालाई मात्र हेर्ने हो भने पनि यो कुराको पुष्टि हुन्छ । साहित्यिक सिर्जना गर्ने र साहित्यिक प्रतिभाको सम्मान गर्ने दुवै किसिमले असार महिना चर्चित रहेको छ । साहित्यले मानिसलाई मनोविज्ञान बुझाउँछ ।
Read MoreDevi Panthi
Bich Batoma Byujhera or awakening in the middle of road is the second collection of anthology of poems published in 2008 AD by Nawaraj Subba.
Read More‘बीच बाटोमा ब्यूँझेर’ मा कवि नवराज सुब्बाको बिम्ब चेत
शैलेन्द्र साकार
बिम्ब भन्नु नै शब्दहरूको संवेदनशील चित्र बनाउनु हो । मानिस जीवनभर बिम्बहरूसिँग बाँच्ने गर्दछ । मानिसले देखेको सपना स्वयं बिम्बको राम्रो प्रस्तुति हो । सपना देखुञ्ज्याल आफ्नै वरिपरि रहेको बिम्ब केही समयलाई हराएजस्तो अनुभूति ब्यूँझेपछि हुने गर्छ । तर, त्यो हराएको हुँदैन त्यो अवचेतन मनमा गएर थपक्क बस्दछ । मानिस बिम्बमा जन्मन्छ र बिम्बमा मर्दछ । बिम्ब लेख्न नचाहँदा नचाहँदै पनि लेखिन्छ किनभने त्यो हाम्रो अवचेतनमा रहिरहेको हुन्छ । बिम्बबिनाको कविता प्राणबिनाको शरीरजस्तो हुन्छ, त्या गतिशील हुँदैन । बिचारमात्र लेख्ने प्रयत्न गरे पनि त्यो बिम्बको आवरणभित्र आएको हुन्छ । कोरा विचारमात्र कदापि कविता हुन सक्दैन । त्यो फगत अनुसन्धान र वक्तव्यबाजी मात्र हुनेगर्छ । बिम्बप्रधान रचनाहरू प्रभावोत्पादक र विस्मरणीय हुन जान्छ । कवि नवराज सुब्बाले ‘र्समर्पण’ मा सुरुमै कथ्य बिम्बको प्रयोग गरेका छन् । दर्शन पनि बिम्बको खोल ओढेर प्रकट भएको छ । ‘गयौ सँगै लिएर आफ्नो लास पनि…’ मा उनको दार्शनिक चेत कथ्य बिम्बको माध्यमबाट प्रकट भएको छ । एकजना प्रख्यात कविले कतै लेखेका छन्, ‘नो पोएट नो आर्टिस्ट अफ एनी आर्ट ह्याज हिज कम्प्लिट मिनिङ अलोन ।’
Read Moreबोल्दा पहिलो वाक्य नै अति गाह्रो लाग्ने पोल्याण्डकी कवयत्री विस्लाब सिम्र्बोस्काको जस्तै मेरो पनि हाल होला भन्ने भय भयो । म त झन् प्रश्न सोध्ने मुडमा छु । म अल्मलिएँ, ‘सुरुमा के सोधूँ -’ सधैँ फिस्स मुस्कुराउने नवराज सुब्बा जवाफ दिन तयार भइसकेका थिए ।
Read Moreप्रेमलाई सिर्जनाको स्रोत मान्ने साहित्यकार नवराज सुब्बाको "देशको माया" गीति एलबम नेपाली गीतसङ्गीत क्षेत्रमा नयाँ स्वाद पस्केका छन् । एलबमका गीतकार नवराज सुब्बाद्वारा रचित देशभक्तिको भावनाले ओतप्रोत दशओटा गीतहरू समावेश छन् ।
एलवममा नयाँ युवादेखि स्थापित संगीतकारकाले संगीत भरेका छन् । त्यस्तै नवोदितलगायत स्थापित गायक-गायिकाहरुको स्वर पनि एलवममा समेटिएका छन् । स्रष्टाहरुको चयन समावेशी किसिमको हुनु एलवमको महत्वपूर्ण विशेषता देखिन्छ । महिला, आदिवासी, जनजाति, दलित लगायतको सहभागिताको गोलमेच बनेको छ प्रस्तुत एलवम- 'देशको माया' ।
एलवमको प्रस्तुतीले आफ्नो तीनदशक लामो एउटा सपना पूरा भएको साहित्यकार सुब्बाको भनाइ छ । एलवमका गीतहरू सुन्दा लोकगीत, आधुनिक र अत्याधुनिक पपका स्वाद पाउन सकिन्छ । सुब्बाका गीत सुन्ने श्रोतालाई आफू नेपालको भौगोलिक, जातजाति, धर्म र समुदायबीचमा उभिएको अनुभूति हुन्छ ।
त्यस्तै एलवमका केही गीतले त हाल परिस्थितिवश प्रवासमा जान बाध्य भएका नेपालीहरूलाई आफ्नो मातृभूमि सम्झन बाध्य बनाउँछन् ।
एलवममा अन्जु पन्त, स्वरपराज आचार्य, सुमित खड्का, साजन राई, विकेश विश्वकर्मा, नितु गोस्वामी, सरिता राई, विमला राई, सुनिता कटुवाल, वाशु लामा, डि.वी.राई र स्वयम् सुब्बाले पनि एलवममा गाएका छन् । वरिष्ठ संगीतकार शक्ति बल्लभ, युवा संगीतकार साजन राई, धिरज श्रेष्ठ, सुमित खड्का, वाशु लामा र नवराज सुब्बाले संगीत भरेका छन् ।
बहुचर्चित गीतहरू 'नेपाली नेपाली हामी नेपाली मधेशी होस् वा जनजाति हामी नेपाली दलित होस् वा तागाधारी हामी नेपाली', 'आफनो भाग्य आफै लेख्ने दिन आएको छ' जस्ता गीतहरूका साथै एलवममा 'सबै भन्दा धेरै मलाई देशको माया लाग्छ', 'देशको माया गर्नु भन्या आफैलाई चिन्नुरैछ', 'हिजोभन्दा आज राम्रो आजभन्दा भोली', 'यो ज्यानको माया के माया जन्मेको भूमि ठूलो रैछ,' र 'हे ! जन्मभूमि स्वर्ग हौ तिमी छौ सदा अटल' जस्ता गीतले मुलुकको समसामयिक परिवेशप्रति सजग गराएको छ । यसरी 'देशको माया' गीति एलवममा नवराज सुब्बाले नेपाल र नेपालीलाई सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेका छन् ।
शव्द, भाव, कला, विचार सम्मिश्रति भाषिक महाशक्तिको सौर्न्र्द्यय नै रहेछ साहित्यको मूल तत्व । जीवन र जगतका अनुभव र अनुभूति अर्थात् देखाइ-भोगाइको प्रत्यक्षीकरणद्वारा हुने स्पर्श नै रहेछ साहित्यिक प्राप्ति । जीवनलाई जगतदेखि अलग्याएर हेर्दा परलोक विज्ञानको ‘अनसिन’ गर्तमा कति नरमाइलो छट्पटाइरहेको भेटिँदो रहेछ आफूलाई । आफूले साहित्य भन्नु जीवन नै रहेछ । अर्थात् जैविक क्रिडा ।
Read MoreOne, who does not know how to portray pain and sadness in art of words, can’t be a true poet. The under review anthology of poems by Nawa Raj Subba entitled Bich Batoma Byunjhera, however, shows that he has this art. Similarly, one who fails to be brief and enlarged according to the demand of theme, also can’t be a poet. Composer Subba has succeeded to demonstrate this quality also. So, he is definitely a poet, whose contribution to the genre of the Nepali poetry is noticeably strengthening in recent times.
Read MoreHTML clipboard
समुन्द्रको आइसबर्ग अनि मुण्टो अर्थात् कविता
बैरागी काइँला
निकै वर्षअगाडी होला आठदश वर्षभो कि ! एकचोटी निकै ठूलो तामझामसँग
Read More