Browsed by
Category: निबन्ध लेख

Essays and article on contemporary issues in Literature and social issues.

मैवाखोलाभित्र लुकेको दासीको प्रेमकथा

मैवाखोलाभित्र लुकेको दासीको प्रेमकथा

(सत्य घटनामा आधारित कथा) डा. नवराज सुब्बा । ताप्लेजुङ जिल्लाको आठराई हाङपाङबाट हेर्दा उत्तरतर्फका हिमश्रृङ्खलाबाट बग्दै आएका दुई नदी तम्बरखोला र मैवाखोला मैवादोभानमा मिसिएको एक सुन्दर दृश्य देखिन्छ । यी नदीहरू मिसिएर बनेको भूआकृतिलाई टाढाबाट हेर्दा झण्डै त्रिशूल आकारको लाग्दछ । त्यही दुई नदीको सङ्गममा रहेको छ व्यापारिक स्थल मैवादोभान । उक्त मैवादोभानपारि तम्बरखोलावारि रहेको छ महादेवटार । जहाँ अघि एउटा विशाल शिवालय थियो । त्यहाँ शिवालय परिशरमा पाटी, पौवा तथा बगैंचा थिए । जहाँ टाढाटाढाबाट साधुसन्त आउने, आराधना गर्ने,…

Read More Read More

A tribute to a Limbu Woman

A tribute to a Limbu Woman

Nawa Raj Subba Many people have got respect inside the life and even after death. The children who are born pay their father’s homage. But an ordinary Limbuni woman, and even a mother who today has no children in this material world, at least as far as I can recall, seems to have no human being. That is why, by going forward as a human being, I try to pay homage to her – by writing a memory.

JADAU Dahal YagyaNidhi!

JADAU Dahal YagyaNidhi!

Nawa Raj Subba There is hardly a person in the world of life who does not see the cloud of desperation. I still see black clouds in the sky occasionally. In the clouds that cover the horizon, I still see the silver circle on the horizon. I get the power to live by looking at it. General people, poets, artists whose works have always given me strength and inspiration in life. There are among those who shine like a silver…

Read More Read More

भाषाशास्त्री प्रा. बालकृष्ण पोखरेलको मानवशास्त्रीय दृष्टिकोण

भाषाशास्त्री प्रा. बालकृष्ण पोखरेलको मानवशास्त्रीय दृष्टिकोण

डा. नवराज सुब्बा । पृष्ठभूमिनेपाली बाङ्मयमा भाषा अध्येताका लहरमा छुटाउनै नमिल्ने नाम हो भाषाशास्त्री बालकृण्ण पोखरेल । एकथरी भाषाविद् नेपाली भाषालाई पहाडी हिन्दी मानेर भारोपेली परिवारभित्रको एक भाषाको रुपमा चिन्दछन् । अर्काथरी भाषाविद् नेपाली भाषालाई संस्कृत र हिन्दीको एक भाषिकाको रुपमा समेत देख्दछन् । वि.स. २०१३ सालमा संखुवासभाबाट ‘नौलो पाइलो’ पत्रिकाबाट बालकृष्ण पोखरेल, बल्लभमणि दाहाल, कोशराज रेग्मी, तारानाथ शर्मा र चुडामणि रेग्मीले संयुक्त रुपमा नेपाली झर्रोवादी भाषिक अभियान आरम्भ गर्नुभयो (न्यौपाने, २०७५)। वि.स. २०६३ सालमा आन्दोलनको स्वर्णजयन्ति विशेषाङ्क प्रकाशित भइसकेको…

Read More Read More

Phalgunanda the Great Master

Phalgunanda the Great Master

महागुरु फाल्गुनन्दको जीवन दर्शनको विवेचना – डा. नवराज सुब्बा   कुनै जातिको धर्म उसको संस्कृतिको रुपमा प्रकट हुन्छ (Mulder, 1985) । धार्मिक आस्था जीवन र जगतको ज्ञान, धारणा एवम् संस्कृति बनेर दरसन्तानमा सर्ने गर्दछ (Geertz, 1985) । यसकारण धर्म र संस्कृति एकअर्कामा सम्बन्धित छन् । माथिको भनाइबाट के कुरा थाहा हुन्छ भने कुनै पनि धर्म वा संस्कृतिमा आबद्ध मानिसलाई आफूले परिवार वा समुदायबाट हासिल गरेको संस्कृति वा धर्मले पार्ने प्रभावले गर्दा आफूले जानेका वा जान्न खोजेका बाहेक अन्य सत्यतथ्य सुन्ने,…

Read More Read More

The need for Embossed Numbering

The need for Embossed Numbering

Dr. Nawa Raj Subba The question is actually more about the Devanagari script than about the Nepali language. It should be recalled that Nepal only became a member of the United Nations after having retained the Ranjana script as their national script was not known as Devanagari. Thus, although the Nepali language uses the Devanagari language as a script, it is a popular script of many other languages. So looking for Nepal’s nationality in this script is not rational. If…

Read More Read More

मत्स्यदेश मदेश आजको मधेश

मत्स्यदेश मदेश आजको मधेश

– डा. नवराज सुब्बा विषय–प्रवेशमधेश शब्दलाई नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा प्रकाशित शब्दकोशले परिभाषित गरेको छ । १. अग्लो होचो र डाँडाकाँडा नभएको एकदम समथर भूमि, तराई, मधेश । २. हिमालदेखि दक्षिण, विन्ध्य पर्वतदेखि उत्तर, कुरुक्षेत्रदेखि पूर्व प्रयागदेखि पश्चिमपट्टि पर्ने समथर भूभागको पुरानो नाउँ, मध्यप्रदेश (Nepal Academy, 2020) । नामको शब्दार्थ रहेको शब्दकोशले मधेश भनेको एक हिन्दू देवता बताएको छ (hamriweb, 2010)। अर्को एक नामावली शब्दकोशले मधेश अर्थ महादेव शिव भनेर प्रष्ट पारेको छ (Babynology, 2020)। अध्ययनको औचित्यमाथिको परिभाषाले के साँच्चै स्थान…

Read More Read More

गीतियात्रा संक्षिप्त आत्मसमीक्षा

गीतियात्रा संक्षिप्त आत्मसमीक्षा

– डा. नवराज सुब्बा चारदशक लामो सांगीतिक यात्रामा ६ एल्बम निकालेपछि मलाई केही समय सोच्न आत्मसमीक्षा, आत्ममूल्यांकन गर्न मन लाग्यो । चालीसवर्ष पछाडि फर्केर हेर्दा मैले मेरा सांगीतिक भावनालाई रचनाको रुपमा औंला भाँचेर गन्नुपर्दा ६ थान एल्बम् र तीन पुस्तकमा स्वरबद्ध तथा लिपिवद्ध गरेंछु । जीवन मेरो शब्दकोशमा कवितासंग्रह (२०६३), देशको माया देशभक्ति एल्बम (२०६३), सहिदलाई सलाम गीतसंग्रह (२०६७), लुकेको रहर गजल एल्बम (२०६७), अमूल्य जीवन आधुनिक गीत एल्बम् (२०६८), हामी पहिले नेपाली देशभक्ति गीत एल्बम्, हिमालैमा हिउँ लोकगीत एल्बम्…

Read More Read More

कवितामा पारुहाङ र लेप्मुहाङका पदचाप

कवितामा पारुहाङ र लेप्मुहाङका पदचाप

(काव्य–समीक्षा) – डा. नवराज सुब्बा कविमन स्वैरकल्पनामा बहन सक्छ, यो भावनामा भौतारिन सक्छ । यत्तिकै आधारमा सिर्जना केवल कोरा कल्पना हुन् भन्न चाहिं मिल्दैन । कवि वर्तमान र भविश्यको चिन्तनमा मात्र केन्द्रीत नभएर प्राचीनकालीन जीवन र जगत छामेर मानव सभ्यता अनि युगीन चेतनाको लेखाजोखा समेत गर्ने गर्दछन् । ज्ञानचक्षु उघार्दै कलात्मक कलमको बिर्को खोल्दै धार्मिक तथा आध्यात्मिक विषयवस्तु र पात्रलाई काव्यको माध्यमबाट पाठकीय धरातलमा बोकेर ल्याउँछन् कविले अनि शाश्वत सत्यलाई उठाएर जीवनोपयोगी सन्देशमा रुपान्तरित गरिदिन्छन् । जसलाई हामी एक सुन्दर…

Read More Read More

सन् २०५० मा विश्व मानचित्रमा नेपालको स्वरुप कस्तो होला?

सन् २०५० मा विश्व मानचित्रमा नेपालको स्वरुप कस्तो होला?

डा. नवराज सुब्बा मानव विकासक्रममा विश्व इतिहासले केही कुरा संकेत गरेको छ । विभिन्न देशका अनुसन्धानकर्ताहरुले भूगोल, इतिहास, संस्कृति र राजनीतिलाई जोडेर विश्लेषण गर्ने गरेका छन् । विभिन्न तथ्यहरुको आधारमा आगामी सन् २०५० मा विश्व मानचित्रको प्रक्षेपण गरेका छन् । आजका विकसित मुलुकहरुको अवस्था भोलि के हुँदैछ अनि आज विकासोन्मुख राज्य भविश्यमा कस्तो अवस्थामा पुग्नेछन् भनेर भविश्यवाणी गरिएको छ । त्यसबेला नेपालको स्थान कस्तो हुनेछ, नेपालीलाई जिज्ञाशा उठ्नु स्वभाविक हो । ऐतिहासिक पृष्ठभूमिबाट प्रवेश गरौं । हालसम्म जीवित संसारको दश…

Read More Read More